Tarihimizden

Fevzi Kuruçay

Fevzi Kuruçay, İlerici Gençler Derneği (İGD) Gaziosmanpaşa şubesinin kurucularındandı. 18 Ağustos 1979’da faşizme karşı miting için gittiği İzmit’te ÜGD’li faşistlerin bıçaklı saldırısında öldürüldü. 24 yaşındaydı.

Fevzi Kuruçay foto
Doğum tarihi
1955
Ölüm tarihi
18 Ağustos 1979
Ölüm yeri
İzmit
Mezarı
Topkapı Yeni Kozlu Mezarlığı, İstanbul

Hamal bir babanın tek oğlu

Fevzi Kuruçay yoksul bir köy evinde doğdu. Annesi Gülizar Kuruçay o evi şöyle anlatır: “Bir göz odada, bir yanda hayvanlar, bir yanda saman… Fevzi doğduğunda tek bez dahi yoktu.” Babası hamaldı. Ne sigortası vardı ne sendikası. Aile bütün umudunu tek oğlunun okumasına bağlamıştı, o da hamal olmasın diye.

Fevzi yüksekokula kadar geldi, Şişli Siyasal Bilimler Yüksekokulu’nda okudu. Bitirmesine bir yıl kalmıştı. Annesi bir gün “Oğlum oku, kendini kurtar, kaymakam çıkarsan rahat edersin” dedi. Aldığı cevabı hiç unutmadı: “Anne, ben kaymakam çıkmakla her şey düzelmez. Milyonlarca aç, işsiz, yoksul insan var. Hepimizin kurtuluşu için savaşmak gerek.” Annesi “Sana bir şey olursa ben ne yaparım?” diye sorunca Fevzi kısa konuştu: “Benim yerime savaşacak sen varsın ya anne.” [1]

İGD Gaziosmanpaşa

Fevzi, İlerici Gençler Derneği’nin Gaziosmanpaşa şubesini kuranlardandı. Savaş Yolu onu “yiğit ve kararlı bir militan, ön saflarda savaşanlardan” diye anar. [2] 

18 Ağustos 1979: İzmit

1979 yazında faşist saldırılar tırmanıyordu. Demokrasi güçleri 18 Ağustos için Türkiye’nin 40 merkezinde miting çağrısı yaptı. Talep tekti: “MHP-ÜGD kapatılsın, can güvenliği sağlansın.” Mitinglerin bir kısmı son anda yasaklandı, bir kısmı seçim kurulları bahane edilerek engellendi. [5]

İzmit’te Kocaeli Valisi İbrahim Ural ve Emniyet Müdürlüğü başvuruyu seçim yasakları gerekçesiyle geri çevirdi. İl Seçim Kurulu ise mitingin seçim yasaklarına girmediğine karar verdi. Vali yine de geri adım atmadı. İstanbul’dan gelen tren İzmit’te durmadı, yolcularıyla birlikte Adapazarı’na götürüldü. Kente giren araçlar durduruldu, gençler indirilip geri gönderildi. Toplanabilenlere polis saldırdı. Yüzlerce kişi gözaltına alındı. [3]

Fevzi de miting alanında yakalananlar arasındaydı. Gözaltındakiler sorgulanmadan, birer birer bırakıldı. Asıl tuzak o zaman kuruldu. Polis barikatları emniyetten çıkanlara tek bir yol bırakmıştı. ÜGD Kocaeli şubesinin bulunduğu sokaktı bu ve faşistler sokağı tutmuş, bekliyordu. Tek tek gelen gençlere bıçak ve şişlerle saldırdılar. [2] [3]

Fevzi Kuruçay ağır yaralandı. Kocaeli’de tedavi edilemeyeceği anlaşılınca İstanbul’a yola çıkarıldı. Hastaneye yetişemedi, yolda öldü. 24 yaşındaydı. [3]

Yürüyüş dergisi failin adını ÜGD’li Mansur Cici olarak verdi ve onun cinayetten sonra İzmit’te serbestçe dolaştığını yazdı. [3] Savaş Yolu’na göre cinayet “Valinin ve Emniyetin suç ortaklığıyla” işlenmişti. [2]

Cenaze ve 26 Ağustos mitingi

Cenaze İstanbul’a getirildi. Fevzi Kuruçay kalabalık bir törenle Topkapı Yeni Kozlu Mezarlığı’na gömüldü. Mezarı, 18 Temmuz 1979'da öldürülen işçi Orhan Kaplan'ın yakınındadır.

Yasaklanan İzmit mitingi bir hafta sonra, 26 Ağustos 1979’da yapıldı, daha da görkemli bir şekilde. [5] Alanda bir pankart vardı: “Fevzi Kuruçay’ın anısı yaşatılacak, hesabı sorulacaktır.” Fevzi’nin annesi o gün Türkeş’in gamalı haçlı maketini yaktı. [2]

Gülizar Ana: “Oğlumun yerine savaşacağım”

Gülizar Kuruçay okuma yazma bilmiyordu. Oğlunun ölümünden sonra faşizme karşı mücadelenin tanınan yüzlerinden biri oldu. “Evlat acısına son” talebiyle Ankara’ya, Başbakanlığa kadar gitti. Başbakan onlarla görüşmedi. Sıkıyönetim heyeti gözaltına aldı. Komiser neden bu işlerin peşine düştüğünü sorduğunda şöyle dedi: “Benim acım büyük. Benim tek evladım öldürüldü. Bu ülkenin başbakanı bizimle görüşmedi, kaçtı. Yetmiyormuş gibi gözaltına aldırdı.” [1]

İstanbul’a dönünce basın toplantısı yaptılar. Gülizar Ana’ya göre büyük gazetelerin çoğu bildiriyi görmezden geldi. İlerici Yurtsever Gençlik dergisine verdiği söyleşide faşist yuvaların dağıtılmasını, sol güçlerin eylem birliği yapmasını istedi. Gençlere söylediği söz suçlu aramıyor, düzeni gösteriyordu: “Ben kimseyi suçlamıyorum, bu düzeni suçluyorum.” [1]

Anısına yazılanlar

İGD Gaziosmanpaşa şubesinden arkadaşı Timur Ugan, 'Bana şiiri o sevdirdi' dediği Fevzi Kuruçay için şiirler yazdı. Şiirlerin tamamı aşağıdaki “Belgeler” bölümünde. [4]

Ahmet Ümit de “Bir Ses Böler Geceyi” adlı kitabında İzmit mitingini ve Fevzi Kuruçay’ın ölümünü anlatır. Kitabın kahramanı Fevzi’yi o gün ilk kez, vurulduğu anda görür:

Bir mitingden söz ediyordu Zehra. İstanbul'da izin verilmediği için İzmit'te yapılan bir mitingden. Yüzlerce otobüsle gelmişlerdi İzmit'e. Ama mitinge orada da izin verilmemiş, protesto etmek için valiliğe kadar yürümüşlerdi. Anımsamaya başladı Süha. "Faşist Yuvalar Dağıtılsın Mitingi", 1980 yılının yazında bir sabah İzmit'te kıyıdaki ince uzun çay bahçesinde toplandıkları gün yapılan miting. Fevzi Kuruçay'ın bıçaklanarak öldürüldüğü miting. Bembeyaz bir pantolonla bembeyaz bir gömlek giymişti Fevzi. Tıpkı Garcia Marquez'in Kırmızı Pazartesi'nde olduğu gibi. Ancak bir yazar okuyucusunu etkilemek amacıyla bıçaklanarak öldürülecek kahramanına beyazlar giydirebilir. Ama bıçaklanarak öldürülecek olan bir adamı, kim esinlemiştir o sabah beyazlar giysin diye? Fevzi'yi gözünün önüne getirmeye çalıştı. Beceremedi, tanımazdı, ilk kez vurulduğu anda görmüştü onu. Şaşkınlık ve korku dolu gözlerle ona doğru koşan bıyıklı, genç bir adam. Acı yoktu gözlerinde. Evet yüzünü anımsamamasına karşın, gözlerinde acı olmadığını çok iyi anımsıyordu. Taksiye bindirinceye kadar yanında kalmıştı. Koltukları kan olur, diye hiçbir taksi almıyordu onları. Sonunda yaşlıca bir adam özel otomobiline alıp götürmüştü hastaneye. Ama taksiye binmeden önce ölümün solgun sarılığı gelip yerleşmişti Fevzi'nin yüzüne. Fevzi ölmeseydi, belki şu anda aralarında oturacaktı. "Oysa belleğimde hiç yaşlanmayacak, tıpkı cenaze töreninde yakama taktığım resminde de olduğu gibi hep gülümseyen, genç bir adam olarak kalacak. Yani iyi mi oldu ölmesi? Hayır canım, ölüm iyi olur mu? Ya ne demek istiyorsun? Yani şu yaşlanmadan yaşlanmış gibi bakan, konuşmaya bile üşenen, suratlarından memnuniyetsizlik akan insanlardan biri olmayacak hiç değilse." [6]

Belgeler

Aşağıdaki metinler 1979 tarihli dergilerden aynen aktarılmıştır. 

Savaş Yolu, sayı 21 (1979), s. 9: 

“Fevzi Kuruçay’ın anısı anti-faşist savaşımımızda yaşayacak”

18 Ağustos İzmit mitinginin Faşizme Karşı Savaş kampanyamızda bir başka yeri, bir başka anlamı var. 18 Ağustosu unutmayacağız. Çünkü 18 Ağustos 1979’da, İzmit’te Kocaeli valisinin, İzmit Emniyetinin hazırladıkları bir provokasyon sonucu Fevzi Kuruçay öldürüldü. Anısı, faşizme karşı savaşım tarihimizde yaşayacak. Ve gün gelecek hesabı mutlaka sorulacak.

Fevzi Kuruçay öldürüldüğünde 24 yaşındaydı. İGD Gaziosmanpaşa şubesi kurucularındandı. Yiğit ve kararlı bir militandı, ön saflarda savaşanlardandı.

18 Ağustos’ta Kocaeli Valisi İzmit mitingini son anda iptal ettiğinde miting alanındaydı. Polisler, birçok gençle birlikte onu da yakaladılar. Daha sonra Fevzi’yi ve diğer gençleri ÜGD’nin önünden geçen ve faşist komandolarca tutulmuş bir yoldan salıverdiler. Hem de teker teker. Böylece miting için gelmiş olan gençler faşistlerin arasına salınıyor, tuzağa düşürülüyordu. Fevzi orada MHP’li bir faşist katil tarafından bıçaklandı. Cinayet, bu defa Valinin ve Emniyetin suç ortaklığıyla işlenmişti.

Aradan bir hafta geçti. Faşizme karşı savaşanlar yılmaz. Fevzi’nin öldürülmesini, faşizmi protesto için 26 Ağustosta İzmitte yeni bir miting düzenlendi. O mitingte Fevzi’nin annesi yaktı Türkeş’in gamalı haçlı maketini. Bir kez daha «analar doğurmuş, faşistler öldürmüştü».

Fotoğraftaki pankart: FEVZİ KURUÇAY’IN ANISI YAŞATILACAK HESABI SORULACAKTIR

Savaş Yolu, sayı 21 (1979), s. 9: 

18 Ağustos mitingleri

18 Ağustos’ta Türkiye’nin 40 Merkezinde faşizmle savaş mitingleri vardı. Ancak, bu miting ve yürüyüşler olağanüstü bir engelleme ve baskıyla karşılaştı. Kimi yerde antifaşist mitingler en son anda engellendi ve provokasyonlara alet edilmek istendi. Kimi yerde, miting başvurularına cevap savsaklandı ve mitingler sözde «seçim kurulları» tarafından yasaklandı. Demokrasi güçleri yine de büyük bir kararlılıkla alanları doldurdular. 18 Ağustos’da, miting ve yürüyüşler 25 merkezde başarı ile ve önemli bir katılımla yapılırken, 18 Ağustos’da yapılamayan miting ve yürüyüşler de 18-26 Ağustos haftası içinde tekrarlandı.

İzmit’te, faşistlerin dostu Kocaeli Valisi’nin yol açtığı provokasyon İzmit mitinginin 18 Ağustos’da yapılmasını engellerken bir de şehit aldı saflarımızdan: Fevzi Kuruçay. Ama İzmit mitingi 26 Ağustos’da, söke söke, hem de birkaç kat daha görkemli yapıldı. Bursa’da miting, son anda gerekçesiz olarak yasaklandı. Aynı baskılar Zonguldak’tan Gebze’ye, Torbalı’dan Çaycuma’ya kadar, dört bir yanda tekrarlanmak istendi. Bırakalım faşistleri, faşizme kan sağlamakta yarar gören işbirlikçi tekelci çevreleri, onların siyasal sözcülerini bir yana demokrasinin sınırlarını genişletmek iddialarıyla iktidara gelen CHP ağırlıklı hükümet, bu miting ve yürüyüşler konusunda düşmanca bir tavra girdi. CHP merkezi, örgütlerine gönderdiği genelgelerle «MHP-ÜGD kapatılsın» mitinglerine katılmamasını istedi. CHP ağırlıklı hükümetin valileri, Emniyet müdürleri, faşist katillerin peşine düşmek yerine faşizmi, bu insanlık suçunu protesto eden antifaşist savaşçıların, demokrasi güçlerinin peşine düşmeyi yeğlediler.

Tüm baskılara, engellere karşın, 18 Ağustos’ta ve sonraki günlerde İzmir’den Mersin’den, Denizli, Söke, Şereflikoçhisar, Antakya, Samandağ, Balıkesir, Manisa, Burhaniye, Çerkezköy, Edirne, Ereğli, Antalya, Kayseri, Seydişehir, Bandırma, Eskişehir, Kırıkkale, Adapazarı, Trabzon, İzmit, Bursa, Çifteler, Mahmudiye, Zonguldak, Uzunköprü, Van gibi merkezlerden, çevre il ve ilçelerin de katılımıyla tek bir ses yükseldi: «MHP-ÜGD kapatılsın, can güvenliği sağlansın».

Bu sesin duyulmasını istemeyenler, sesi kısmak için ellerinden geleni ardlarına koymadılar. Bunlara en iyi cevap, ayın 18’inde yaptırılmayan mitinglerin, birçok yerde 25 ve 26 Ağustos’ta tekrarlanması ve faşizme karşı eylemlerin tüm hafta boyunca köylerden kentlerden, tarlalardan fabrikalara kadar dört bir yanda sürdürülmesi oldu.

18 Mart’ta, sadece yurt içinde değil yurt dışında, işçilerimizin yoğun bulunduğu Avrupa ülkelerinde, Federal Almanya’nın birçok kentinde de, yürüyüş ve mitingler düzenlendi.

Binlerce kilometre ötesinden «MHP-ÜGD kapatılsın, can güvenliği sağlansın» belgileri Türkiye’ye kadar geldi, tek bir ses olarak yankılandı.

Yürüyüş, sayı 229, 27 Ağustos 1979, s. 5: 

“Kocaeli Valisinden hesap sorulmalıdır”

● İzmit’te katledilen ilerici Fevzi Kuruçay’ın katili ÜGD’li faşist Mansur Cici ortalıkta serbestçe dolaşıyor.

● Faşistlerin güvenilir dostu Kocaeli Valisi İbrahim Ural derhal görevden alınmalı ve hakkında soruşturma açılmalıdır.

İzmit’te 18 Ağustos Cumartesi günü akıl almaz bir terör ortamı yaşandı. Devletin yasal güçleri vali ve emniyet müdürlüğü eliyle ortaya konulan baskı ve terör, faşistlerle işbirliği sonucu toplu bir katliam girişimine dönüştürüldü. Katliam girişimi sonunda ilerici bir genç öldürüldü, birçok kişi de polis ve faşist kurşunlarıyla ve bıçaklarla yaralandı.

Kocaeli Valisi İbrahim Ural ve Emniyet Müdürü, faşist odakların kapatılması için çeşitli kuruluşlar tarafından düzenlenen miting başvurusunu, seçim yasaklarına girdiği gerekçesiyle geri çevirdi ve İl Seçim Kurulu’ndan izin alınmasını istedi. İl Seçim Kurulu ise, miting tertip komitesinin başvurusu üzerine, mitingin seçim yasaklarını ilgilendirmediği yönünde bir karar aldı. Ne var ki, bu karara karşın, Kocaeli Valisi ve Emniyet Müdürü, mitingi yaptırmamak için yoğun bir terör uyguladı.

Polis ve jandarma, İstanbul’dan trenle mitinge gelenler olduğu haberini aldıktan sonra, treni İzmit’de durdurmayıp yolcularıyla birlikte Adapazarı’na kaçırdı. Üstelik de bu olay, treni mitinge katılacak olanların kaçırdığı şeklinde kent içinde fısıltı yoluyla yayıldı. Bu arada kente gelen bütün araçlar İzmit girişinde durduruldu ve yolcular hiçbir ayrım yapmaksızın coplanarak indirildi. Aralarında genç olanları seçilerek, miting için gelip gelmediği araştırılmaya bile gerek görülmeden geri gönderildi. Bütün bu önlemlere karşın, kentin çeşitli yerlerinde toplananlar polis tarafından düzenlenen saldırılar sonucu, coplandılar, tartaklandılar, kadınlar saçlarından çekilerek sürüklendiler. Kentin çeşitli yerlerinde sürdürülen bu terör sonunda yüzlerce kişi gözaltına alındı.

Gözaltına alınanlar daha sonra sorguları bile yapılmadan teker teker salıverilmeye başlandı. Ancak bu kez de provokasyonun ikinci bölümünün uygulamasına geçilmişti. Emniyet Müdürlüğü’nden çıkanlar, polisin gidiş yollarında yaptığı barikatlarla karşılaştılar. Yalnız bir tek yol açık bırakılmıştı gidiş için! Bu sokakta ÜGD Kocaeli Şubesi bulunuyordu ve faşist katiller sokağı tutmuş, Emniyet Müdürlüğü’nden bırakılanları bekliyorlardı. Polislerin saldırısı sonucu zorunlu olarak o sokağa girenler, faşistlerin kurdukları pusuyla karşılaştılar. Faşistler birer ikişer yürüyenlere bıçak ve şişlerle saldırdılar. Bu saldırı sırasında Fevzi Kuruçay adlı İGD üyesi bir işçi ağır yaralandı. Fevzi Kuruçay, Kocaeli’de tedavi edilemeyeceğinin anlaşılması üzerine İstanbul’a gönderildi, ancak hastaneye ulaşamadan yolda öldü.

İzmit’te iki gün boyunca sürdürülen bu hunharca terör, Kocaeli Valisi, Emniyet Müdürü ve ÜGD’li faşistlerin açık bir işbirliği sonucu gerçekleştirildi. Bu işbirliği sonucu bir gencin kanına girildi, birçok kişi ağır yaralar aldı. Bu terörün sorumluları artık bir cinayetin failleri durumundadır. Fevzi Kuruçay’ı bıçaklayan faşistin kimliği belirlenmesine karşın, Mansur Cici adlı katil bugün İzmit’de hala elini kolunu sallaya sallaya dolaşıyor. Ayrıca, Mansur Cici adlı faşistin, cinayetten bir saat kadar önce İzmit Emniyet Müdürlüğü’ne bağlı 41 DE 405 plaka numaralı otomobilden inen polislerle bir süre görüştüğü de biliniyor.

İzmit’de yasal görünümlü terör yuvalarıyla faşist çeteler, MHP’nin kapatılması girişimlerinin yoğunlaştığı, faşist cinayetlerin sorumlularının bir bir açığa çıktığı günlerde, ilerici-demokratik güçler üzerindeki terörü yoğunlaştırmayı tek çare olarak görüyorlar. Terörün kaynağı İzmit’de olduğu gibi bu denli açığa çıkmış olmasına karşın CHP ağırlıklı hükümet faşist saldırıların hala seyircisi durumunda.

“CHP, bugün açığa çıkan faşist cinayet şebekelerinin üzerine gidip, hesap soracağına; faşist katillerin politik örgütlerini oy kaygısıyla kapatmaktan çekinmektedir.

Faşizmin kaynağının kurutulabilmesi için, emperyalizmle, onun iş birlikçisi tekelci büyük sermayeyi kuşatmak ve giderek ortadan kaldırmak gerekir. CHP gerçekten demokrasiye bağlıysa açığa çıkan ve suçüstü yakalanan faşist Milliyetçi Hareket Partisi ve onun ülkücü yan kuruluşlarının üzerine gidip, bu cinayet şebekelerini dağıtmak ve hesap sormak zorundadır.”

Fotoğraf altı yazısı: Sorumlulara işten el çektirilip hesap sorulmalı

İYG (İlerici Yurtsever Gençlik), sayı 83, 1979 Özel Sayı, s. 7: 

“Fevzi Kuruçay’ın anası Gülizar Ana: «Oğlumun yerine savaşacağım!»”

Türkiye’de faşizme, emperyalizme, tekellere karşı savaşan ilericiler, devrimciler, demokratlar Gülizar Ana’yı iyi tanıyorlar. Yakından tanıdığımız bu yiğit, savaşkan, onurlu Anayı bugün bizimle aynı saflarda faşizme, emperyalizme, tekellere karşı savaşırken görüyoruz.

Gülizar Ana savaşımda, dökülen kanların hesabını sormaya kararlı ve inançlı. Gülizar Ana’ya Fevzi’yi sorduk, akan kanların, dökülen gözyaşlarının nasıl dineceğini sorduk, şu anda neler düşündüğünü sorduk. Sorduklarımızın yanıtını da tek tek aldık. Kararlılık, inanç ve savaşım azmini!

- Gülizar Ana, bize kendinizi ve Fevzi’yi anlatır mısınız?

- Ben bir ev kadınıyım. Şimdi iş yaptığım yoktur. Kocam hamaldır, hamallık yaptı bugüne kadar, okuttu Fevzimizi ki «aman oğlumun bir senesi kaldı, tek okulunu bitirsin, hiç bir şey istemiyorum» dedi. Fakat biricik oğlumuzu da elimizden aldılar. Evlat acısı gören ve sigortası, sendikası, hiç bir güvencesi olmayan bir baba... Çok çalışsa bir yıl daha çalışır. Ondan sonrası yok! Durumumuz budur ve çok kötüdür. Ama her hal içinde oğlumun yürüdüğü savaş yolunda savaşımı sürdüreceğim, bırakmayacağım.

Fevzi’ye gelince... Oğlumu köy yerinde yokluklar içinde yetiştirdim. Bir göz odada, bir yanda hayvanlar, bir yanda saman... Fevzi doğduğunda tek bez dahi yoktu, sırtında tek gömleği bile yoktu. Yemedim, yedirdim, giymedim, giydirdim. Tek oğlum okusun, kurtulsun, çocuğum da hamal olmasın, diye. O da yüksek okula kadar geldi. Bir yılı kalmıştı, kaymakam olmaya. Birgün, kendine «Oğlum oku, kendini kurtar, kaymakam çıkarsan rahat edersin» dedim. «Anne ben kaymakam çıkmışım her şey düzelmez. Milyonlarca aç, işsiz yoksul insan var. Hepimizin kurtuluşu için savaşmak gerek» dedi. «Peki oğlum, haklısın ama, sana bir şey olursa ben ne yaparım» dediğimde de, «benim yerime savaşacak sen varsın ya anne» demişti. Evet onun yerine savaşıyorum, daha da savaşacağım.

Okumam-yazmam yoktur. Ben kalktım, çocuğumun acısını yüreğime gömerek ta Ankara’lara dayandım. Sıkıyönetimciler, polisler bizi gözaltına aldılar. İçerde 20 tane genci daha getirdiler, bildiri dağıtmaktan. Hepsi benim çocuklarımdı onlar. Sabah dışarı baktık askerler eğitimdeler. Onlar da bizim çocuklarımızdır, halk çocuklarıdır. İçerde fenalaşıp, dışarı çıktığımda komiser sordu «Teyze niye bu işçilerin peşine düşüp buralara geldin. Perişan oluyorsun. Bunlar daha bir hafta burda kalırlar» İşte o zaman cevap verdim: «Benim acım büyük. Benim tek evladım öldürüldü. Bu ülkenin başbakanı bizimle görüşmedi, kaçtı. Yetmiyormuş gibi gözaltına aldırdı. Onlar bir hafta burdaysa, ben de buradayım» dedim.

Biz oraya bir soygunculuğa gitmedik, cinayet işlemeye, ırza geçmeye gitmedik. Biz can güvenliğimiz yoktur, dedik. Acılarımız dinsin, katiller hesap versin dedik. Sıkıyönetim tarafından gözaltına alındık. İstanbul’a döndüğümüzde basın toplantısında bütün gazeteler geldi. Bildirimizi hepsine verdik. Hiçbiri yazmadı. Bir Politika yazdı. Cumhuriyet ve Milliyet bir köşede satır arasında verdi. İşlerine gelmediği için yazmadılar. İşlerine gelseydi yazarlardı.

- Gülizar ana, bu faşist terörün kaynağı bellidir, biliyoruz. Bunu bir kez daha yineler misin?

- Terörün kaynağı, evlat acısının sorumluları apaçık meydandadır. Büyük parababaları, Koç’lar, Sabancı’lar, Eczacıbaşı’ları ve onların arkasındaki CIA’dır, iktidarlardır. Baştakiler, evlat acısını bilmiyorlar. Yaşamamışlar ki, bilsinler. «Evlat acısına son» diyenleri tutuklayıp, sıkıyönetime veriyorlar. Katiller ise elini kolunu sallaya sallaya dolaşıyor, hergün televizyona çıkıp, zehir kusuyorlar.

Katillerin en büyüğü Faşist Türkeş’tir. Ama onu besleyen de tekelcilerdir. Bu apaçık ortadadır. Bunu meydanlarda bağırırım, suratlarına da bağırırım, başbakanlığa tekrar gitsem yine haykırırım. Artık korkacak hiç bir şeyim yoktur. Ben gördüm, çektim, daha başkaları artık evlat acısı görmesin, çünkü çok zordur!

- Peki Gülizar Ana, bu cinayetler, terör nasıl durdurulacaktır? Neler yapılmalı?

- Faşist cinayet yuvaları, katillerin inleri dağıtılmalı, elebaşıları tutuklanıp bunca akan kanın hesabını vermeli. Bunun için de, öncelikle sol güçler eylem birliği yapmalı. Tüm halk, yani bizler birleşmeliyiz. Baştakilerin amacı koltuk kapmaktır, bize bir faydaları yoktur.

Bütün analar, bacılar, kardeşler, eşler birleşip faşizme karşı durmalıdırlar. Başka çaremiz kalmamıştır. «Evlat acısına Son» demek için en önde ben bağırırım, en önce gelen kurşunu ben yiyeceğim ki, oğlum «benim yerime savaş ana» dedi. Oğlumun yerine savaşacağım.

- Gülizar ana son olarak Fevzi’nin savaş arkadaşlarına, çocuklarınıza, ilerici gençliğe neler diyeceksiniz?

- Ananız olarak diyeceğim şudur ki, her zaman kendinizi korumalısınız. Sizlerden gelen acı ile benim Fevzi’min yarası tazeleniyor. Sizler hepiniz benimsiniz. Ben okumadım ama öyle saygısız bir ana değilim: «Yok çocuğumu siz götürdünüz, siz vurdunuz» diyecek kadar. Benim oğlum 24 yaşındaydı, herşeyi biliyordu, görmüştü. Ne için savaştığının bilincindeydi, hem de canını verecek kadar inançlıydı. Ben kimseyi suçlamıyorum, bu düzeni suçluyorum. Bu gidişe dur demek gerekir. Evlatlarımızın geleceği, güvenliği için.

Timur Ugan: Fevzi Kuruçay için şiirler

“Bana şiiri o sevdirdi. Yazdıklarımızı ilk birbirimize okurduk. ‘Fevzi beğenir mi acaba’ diye düşünürdüm bir şeyler karalarken… O aramızdayken verdiği bir eğitim sırasında ‘Seminer’ şiirini yazmıştım, çok sevmişti. Şiir tümüyle gerçek bir anın tanığıydı… Onu yitirdikten sonra uzun süre yazamadım… Sevgi ve içtenliğin beyaz yüzlü yoldaşını saygı ve sevgiyle anıyorum.” - Timur Ugan

Seminer (“Fevzi için”)

Vurdu yumruğunu masaya.
Vurdu sert hırslı,
eğitimci baktı otuz kişiye
diyalektiği anlamaya çalışan
otuz yorgun beyin,
otuz çift kısık göz,
otuz genç işçi…

En ön sırada oturan
dirseğine dayanmış
kısa, zayıf döküm işçisi Ahmet,
daldığı hayalden ayrıldı.
Bıraktı elini Fatma’sının.
Aklında kalan
proleteryanın güçlendiğiydi,
sonu gelmişti burjuvazinin.
Düğün yakındı,
yakaladı hayalini ayrıldığı yerden
tuttu Fatma’sının elini

Mayıs 1978, İstanbul

Kardeşler (“Fevzi’nin anısına”)

Günün sonunda yorgundular
üşümüşlerdi de biraz
ceketleri ıslak
su çekiyor botları
ışıl ışıl gözleri
umut dolu yürekleri

“Nasıl”, diyorlar, gülerek
“nasıl dağıttık bildirileri”

Rüzgar gibiydi bildiriler
esiveriyorlardı
ellerde, gözlerde, beyinlerde
“kardeşler” diye.
Acı başlıyordu
bitiyordu coşku dolu
kurumamıştı daha mürekkepleri

“Ne kaçıştı” diyorlar
“önde biz arkada polis,
yetişemedi mermi”
Bir yetişseydi…
Yüzleri gergin
kaşları çatık şimdi
bir ana geçiyor
gözlerinin önünden
bir bacı
bir sevda bulutu ardından kapkara

Sonra, “boşver” diyorlar
“şimdi yarın önemli
yarınki işler
kağıt ister
mürekkep ister
Başlık yine ‘Kardeşler’ ”

Ekim 1979, Gaziosmanpaşa

Bir Kuruçay, Bir Taşlıtarla (“F. Kuruçay için”)

Bir Kuruçay
Bir Taşlıtarla
Buluşup
Söyleşmişler
Gündüze dönmüş gece.
Ve rivayet odur ki
Her sabahın güneşinde
Dillerinde
Nazey nazey sevda türküsü
Bir aşağı bir yukarı
Dolaşırlarmış
Bağlarbaşı caddesinde

1980, İstanbul

Kardeşlerim Bilseniz (“Fevzi Kuruçay için”)

Kardeşlerim bilseniz
ne kadar mutluyum
ne zaman yürümek istesem
bir sabah güneşinde
denizi özlesem
ıssız bir çayırlıkta
hasret gidersem
yeşilin sonsuzluğuna
mutlaka görüyorum sizleri
pırıltısını gözlerinizin
kan kardeşlerimin.

Gelecek güzel günlerin
mutlu düşlerini, güçlüğünü
birlikte yaşamak ne güzel
ne kadar civanca
konuşmak yanaklarımız al al
sevda gülünden.

Şaşkın bir hayranlıkla
ağlamayı, gülmeyi
deli dolu sevmeyi
unutmayan
nasır tutmayan
yüreklerinizi öpüyorum
bir kez daha,
bahar yaşında ağıt olan
kaç özgürlük savaşçısının
mavi gözlerini
ak ellerini
öptüğüm gibi.

Genç yüreklerimizde
bunca bereketli ve yüce
keder ve sevinç dolu
mısır püskülleri gibi
salkım saçak duygu,
genç omuzlarımızda
onurlu, ağır yükümüz
yolumuzu ak pak eder ışıtır
döktüğümüz ter damlacıkları
kan deryaları
ışık selleri.

Gerçekleri kendimiz kazıdık
biz kendi alnımıza,
bilmiyorum kaçımız varır
bu bizim kuşaktan
bu kavga yoldaşlarından
can arkadaşlardan
sevgi gününe
coşku gününe.

Bir kuşluk vakti
vurulup düşersem
ak gömleğimde
gittikçe büyüyen
bir bayrak rengi
omuzlayıp denizin kıyısından
içinden maviliklerin
grevler yoluna
tozunu toprağını
tenimde taşıdığım
terimle harcını kardığım
yerlere götürün beni,
alnımda açınca
öpücüğünüzün karanfili
sonsuz bir yağmur sıkıntısını
söküp götürecek
gözlerimden ve dilimden
boşanan sağanak…

Yoldaşlarım bilseniz
ne kadar mutluyum
benim için de bir karanfil
takıverin göğsünüze
zafer gününde
unutulmayacağım hiç biliyorum
hatırlanacağım, ne zaman
yürümek isteseniz
bir sabah güneşinde…

24 Ağustos 1980, İstanbul

Bir Karanfil Olayım (“Fevzi için”)

Alnımızda bir derin çizgi
ölümden beter bir karanlığın
içinden kıvrılır gelir
çekmiş kendini kınından
türküsü dilinde gelir.
Cennet ülkem, iki gözüm
şan istemez unvan neme
bir karanfil olayım
halkım taksın göğsüne

Nisan 1982, İstanbul

Kaynaklar

[1] "Fevzi Kuruçay’ın Anası Gülizar Ana: «Oğlumun Yerine Savaşacağım!»", İYG, sayı 83, s. 7.

[2] "Fevzi Kuruçay’ın Anısı Anti-Faşist Savaşımımızda Yaşayacak", Savaş Yolu, sayı 21, 1979, s. 9.

[3] "Kocaeli Valisinden Hesap Sorulmalıdır", Yürüyüş, sayı 229, 27 Ağustos 1979, s. 5.

[4] Timur Ugan, Fevzi Kuruçay için şiirler ve anı notu, 1978–1982.

[5] 18 Ağustos mitingleri haberi, Savaş Yolu, sayı 21, 1979, s. 9.

[6] Ahmet Ümit, Bir Ses Böler Geceyi.

Fotoğraflar

19 görsel